Make in Viet Nam và bước chuyển của doanh nghiệp công nghệ số

Các giải pháp số như robot đang từng bước đi vào đời sống, từ cứu hộ, cứu nạn, du lịch thông minh đến dịch vụ công và bảo đảm an ninh - Ảnh: VGP/TG

Từ chủ trương lớn đến hành động cụ thể

Ngày 14/01/2020, Thủ tướng Chính phủ ban hành Chỉ thị số 01/CT-TTg về thúc đẩy phát triển doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam, đánh dấu bước chuyển quan trọng trong tư duy phát triển ngành công nghiệp công nghệ số.

Chỉ thị nhấn mạnh yêu cầu các doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam đi đầu, tạo đột phá trong triển khai chiến lược “Make in Viet Nam”, với hàm ý doanh nghiệp Việt từng bước làm chủ công nghệ, chủ động thiết kế, chế tạo sản phẩm, sáng tạo dịch vụ, giải pháp và mô hình kinh doanh mới.

Từ đó, Make in Viet Nam không chỉ là một định hướng phát triển, mà trở thành động lực thúc đẩy sự thay đổi căn bản trong cộng đồng doanh nghiệp. Tư duy gia công, phụ thuộc từng bước được thay thế bằng cách tiếp cận chủ động hơn trong nghiên cứu, thiết kế và sản xuất, hướng tới xây dựng các sản phẩm công nghệ mang thương hiệu Việt, phục vụ thị trường trong nước và mở rộng ra thị trường quốc tế.

Nhiều sản phẩm, giải pháp công nghệ Make in Viet Nam đã được thị trường trong nước tin tưởng, đón nhận, góp phần khẳng định năng lực sáng tạo và trí tuệ của doanh nghiệp Việt Nam trong lĩnh vực công nghệ số.

Định hướng nhất quán của Đảng, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và Bộ Khoa học và Công nghệ đã tạo điều kiện thúc đẩy sự chuyển dịch vai trò của doanh nghiệp công nghệ số theo hướng chủ động, sáng tạo và dẫn dắt. Các doanh nghiệp lớn tập trung đầu tư phát triển hạ tầng số, nền tảng số, tạo không gian để doanh nghiệp vừa và nhỏ, startup công nghệ tham gia kết nối, hợp tác, đổi mới sáng tạo.

Robot phòng cháy chữa cháy trình diễn tại Diễn đàn Quốc gia phát triển doanh nghiệp Công nghệ Việt Nam 2025 - Ảnh: VGP/TG

Từ kết quả thực tiễn đến những minh chứng cụ thể

Giai đoạn 2020–2024 ghi nhận sự phát triển nhanh và bền vững của doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam. Đến hết năm 2024, doanh thu toàn ngành đạt khoảng 158 tỷ USD, tăng 26,8% so với năm 2020; tổng số lao động đạt 1,8 triệu người, tăng 44%.

Cả nước có gần 75.000 doanh nghiệp công nghệ số, trong đó hơn 1.900 doanh nghiệp có doanh thu từ thị trường nước ngoài với tổng doanh thu khoảng 11,5 tỷ USD. Việt Nam hiện nằm trong nhóm 5 quốc gia sản xuất, cung cấp thiết bị thương mại 5G; đứng thứ 5 toàn cầu về xuất khẩu điện thoại thông minh và linh kiện máy tính.

Tính đến tháng 12/2025, doanh thu công nghiệp công nghệ số ước đạt 198 tỷ USD, lợi nhuận khoảng 371.201 tỷ đồng, nộp ngân sách gần 69.780 tỷ đồng, đóng góp vào GDP hơn 1,07 triệu tỷ đồng. Số doanh nghiệp công nghệ số đạt trên 80.000 doanh nghiệp đang hoạt động; cả nước có 8 khu công nghệ số tập trung.

Trên thực tế, ngày càng nhiều doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam đã từng bước làm chủ công nghệ lõi, chủ động thiết kế, phát triển sản phẩm, giải pháp và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Tiêu biểu có thể kể đến các doanh nghiệp lớn như Viettel, FPT, VNPT với nhiều sản phẩm, nền tảng công nghệ do Việt Nam tự nghiên cứu, phát triển, đáp ứng hiệu quả các bài toán lớn của quốc gia về chuyển đổi số, chính phủ số, an ninh mạng, viễn thông và hạ tầng số. Nhiều sản phẩm Make in Viet Nam đã được triển khai rộng rãi trong khu vực công, phục vụ hàng triệu người dân và doanh nghiệp, đồng thời từng bước chinh phục các thị trường quốc tế.

Theo Chủ tịch Tập đoàn Viettel Tào Đức Thắng, Viettel đã hình thành 5 ngành công nghiệp công nghệ cao trọng điểm, gồm vũ khí trang bị công nghệ cao, hàng không vũ trụ, hạ tầng viễn thông, bán dẫn và an ninh mạng. Tập đoàn hiện làm chủ 270 công nghệ lõi, nghiên cứu và phát triển hơn 80 sản phẩm quân sự cùng gần 100 sản phẩm dân sự, với hệ sinh thái nghiên cứu gồm khoảng 3.000 nhân sự chất lượng cao và 17 phòng thí nghiệm hiện đại.

Trong khi đó, FPT – một trong những doanh nghiệp công nghệ đầu đàn – đã chuyển dịch mạnh mẽ mô hình tăng trưởng. Trong 5 năm qua, tỷ lệ sản phẩm gia công của FPT giảm từ 90% xuống còn khoảng 30%, thay vào đó là chiến lược đầu tư dài hạn cho công nghệ. Tổng giám đốc FPT Nguyễn Văn Khoa khẳng định doanh nghiệp “không làm công nghệ theo phong trào”, mà tập trung vào các lĩnh vực chiến lược như AI, dữ liệu và hạ tầng số, an ninh mạng, công nghệ đường sắt và bán dẫn.

Cùng với các doanh nghiệp lớn, hệ sinh thái doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam ngày càng được mở rộng, hình thành sự kết nối chặt chẽ giữa doanh nghiệp lớn, doanh nghiệp vừa và nhỏ và cộng đồng startup đổi mới sáng tạo. Vai trò kiến tạo của Nhà nước gắn với vai trò trung tâm của doanh nghiệp đã tạo động lực thúc đẩy đổi mới sáng tạo, khơi thông thị trường và nâng cao năng lực tự chủ công nghệ của nền kinh tế.

Trong bối cảnh xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu và chiến lược đa dạng hóa của các tập đoàn công nghệ quốc tế, Việt Nam đang đứng trước nhiều cơ hội mới để phát triển ngành công nghiệp công nghệ số. Nhiều doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam đã chủ động mở rộng thị trường, từng bước chinh phục cả những thị trường khó tính như Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc.

Theo định hướng Make in Viet Nam, đổi mới sáng tạo được xác định là trụ cột xuyên suốt trong quá trình phát triển doanh nghiệp công nghệ số. Nhiều doanh nghiệp đã chủ động đầu tư cho nghiên cứu và phát triển, bắt kịp các xu hướng công nghệ chủ đạo của thế giới như trí tuệ nhân tạo (AI), điện toán đám mây, blockchain, dữ liệu lớn và Internet vạn vật (IoT).

Để hiện thực hóa định hướng Make in Viet Nam trong giai đoạn tiếp theo, Bộ Khoa học và Công nghệ xác định tập trung vào các nhóm hành động lớn, đó là: Tiếp tục hoàn thiện thể chế, tạo không gian cho đổi mới sáng tạo; phát triển thị trường và cơ chế Nhà nước đặt hàng đối với sản phẩm, nền tảng công nghệ chiến lược; đầu tư cho hạ tầng số và hạ tầng nghiên cứu – phát triển; phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao gắn với doanh nghiệp và chuẩn quốc tế; đồng thời thúc đẩy doanh nghiệp Việt Nam “Go Global”, tham gia sâu hơn vào các mạng lưới và chuỗi giá trị công nghệ toàn cầu.