Ngân hàng Bắc Á và "những mảng xám" trong quy trình cấp tín dụng

Nhận diện những lỗ hổng trong quy trình tác nghiệp

Dựa trên dữ liệu thanh tra tại các chi nhánh trọng điểm như Đồng Nai, Bình Dương, Nghệ An, Khánh Hòa, Long An, Bình Thuận và Đồng Tháp, có thể thấy một kịch bản sai sót mang tính hệ thống trong hoạt động lõi là cấp tín dụng.

Điểm chung lớn nhất là sự lỏng lẻo trong công tác thẩm định và giám sát sau cho vay. Tại Chi nhánh Đồng Nai, cơ quan thanh tra xác định đơn vị chưa chấp hành nghiêm túc các quy định, để xảy ra sai sót trong thẩm định cấp tín dụng và kiểm tra vốn vay. Tương tự, tại Chi nhánh Long An và Bình Thuận, hoạt động cho vay phát sinh nhiều tồn tại trong khâu xét duyệt và kiểm tra mục đích sử dụng vốn.

Nghiêm trọng hơn, tại Chi nhánh Đồng Tháp, tỷ lệ nợ xấu đã tăng cao, vượt mức khuyến cáo của NHNN, trong khi công tác thu hồi nợ còn chậm trễ. Điều này phản ánh hệ quả trực tiếp của việc buông lỏng quy trình kiểm tra sử dụng vốn sau giải ngân, một "tử huyệt" khiến dòng tiền không đi đúng mục đích, tiềm ẩn nguy cơ mất vốn.

Khi áp lực tăng trưởng va chạm với rào cản pháp lý

Dưới góc độ chuyên gia tài chính, những vi phạm tại ngân hàng không đơn thuần là lỗi tác nghiệp cá nhân mà là hệ quả của sự mất cân bằng giữa mục tiêu lợi nhuận và kỷ luật thực thi pháp luật.

Kết luận thanh tra tại Hội sở chính Ngân hàng Bắc Á chỉ rõ nguyên nhân chủ quan đến từ việc một số cán bộ chưa thực hiện đúng quy định pháp luật và nội bộ. Trong bối cảnh kinh tế biến động, việc chạy theo chỉ tiêu dư nợ mà bỏ qua các bước xác minh nguồn thu nhập trả nợ, như trường hợp tại Chi nhánh Nghệ An là minh chứng cho việc hạ thấp chuẩn mực an toàn để đạt được doanh số.

Tại Chi nhánh Bình Dương, sai sót nảy sinh từ việc cho vay khách hàng cá nhân, hộ kinh doanh nhỏ lẻ không có hóa đơn chứng từ đầy đủ nhưng chi nhánh lại thiếu cơ chế kiểm soát chặt chẽ. Chuyên gia cho rằng, việc thiếu công cụ thẩm định chuyên sâu đối với phân khúc khách hàng không chính thức này đang tạo ra những "khoảng trống" rủi ro lớn cho ngân hàng.

Việc sai phạm lặp lại ở nhiều địa bàn khác nhau (Khánh Hòa, Đồng Tháp, Long An...) cho thấy các lớp phòng thủ (3 lines of defense) của ngân hàng, đặc biệt là vai trò kiểm soát nội bộ và quản trị rủi ro từ Hội sở xuống chi nhánh, đang vận hành chưa thực sự hiệu quả.

Cơ quan Thanh tra NHNN đã đưa ra những yêu cầu quyết liệt. Tại Hội sở chính, Ngân hàng Bắc Á phải hoàn thành các kiến nghị trước ngày 30/9/2026, bao gồm việc xác định rõ trách nhiệm của Hội đồng quản trị, Ban điều hành và các tập thể cá nhân liên quan.

Đối với các chi nhánh, yêu cầu chung là phải xây dựng kế hoạch cụ thể để khắc phục các tồn tại, chấn chỉnh ngay công tác thẩm định và đặc biệt là đẩy mạnh thu hồi nợ xấu. Riêng tại Chi nhánh Bình Dương, Chánh Thanh tra NHNN Khu vực 2 đã đưa ra tới 9 kiến nghị bắt buộc thực hiện để đảm bảo hoạt động an toàn.

Hàng loạt thông báo kết luận thanh tra đối với Ngân hàng Bắc Á là một hồi chuông cảnh báo về tính kỷ luật trong hoạt động ngân hàng. Để lấy lại niềm tin của thị trường và đảm bảo sự phát triển bền vững, ngân hàng này không thể chỉ dừng lại ở việc "rút kinh nghiệm" hay "kiểm điểm trách nhiệm". Một cuộc cải cách sâu rộng về công nghệ thẩm định, cùng với việc siết chặt đạo đức nghề nghiệp và tính tuân thủ pháp luật từ cấp Hội sở đến từng cán bộ tín dụng, mới là giải pháp căn cơ để Ngân hàng Bắc Á vượt qua giai đoạn thử thách này.