Khoáng sản Núi Pháo: "Nghịch lý" lỗ chồng lỗ, sai phạm trái phiếu và dấu hỏi về minh bạch thuế

Từ danh sách "đen" của cơ quan thuế...

Theo Công văn số 1927/CT-KTr ngày 31/03/2026 của Cục Thuế, ngành Thuế đã đưa vào tầm ngắm các doanh nghiệp có tình trạng "kê khai thua lỗ nhiều năm, lãi mỏng" nhưng vẫn đầu tư mở rộng và tăng vốn. Đây được coi là yếu tố rủi ro trọng yếu để cơ quan thuế thực hiện kiểm tra trọng điểm nhằm xác định các hành vi vi phạm pháp luật, gian lận hoặc trốn thuế.

Khoáng sản Núi Pháo, đang phản ánh chính xác bức tranh rủi ro này. Báo cáo tài chính cho thấy doanh nghiệp liên tục chìm trong thua lỗ: năm 2023 lỗ sau thuế 1.409 tỷ đồng , năm 2024 tiếp tục lỗ thêm 1.536 tỷ đồng. Tính đến cuối năm 2025, dù có lãi nhẹ trong năm nhưng lỗ lũy kế của công ty vẫn ở mức khổng lồ, lên tới hơn 1.228 tỷ đồng.

... Đến nghịch lý "thua lỗ nhưng vẫn không ngừng lớn mạnh

"Một doanh nghiệp thua lỗ triền miên thông thường sẽ phải thu hẹp quy mô, nhưng Núi Pháo lại đi ngược quy luật. Vốn đầu tư của chủ sở hữu vẫn duy trì ở mức cực lớn với hơn 10.792 tỷ đồng.

Đáng chú ý, cơ cấu nợ của doanh nghiệp này vô cùng phức tạp với sự hiện diện đậm nét của các bên liên quan. Tại thời điểm cuối năm 2025, nợ phải trả khác của công ty lên tới hơn 4.068 tỷ đồng, trong đó nợ vay các bên liên quan chiếm tới 1.504 tỷ đồng.

Việc duy trì dòng tiền vay mượn nội bộ tập đoàn trong bối cảnh thua lỗ kéo dài là một trong những nội dung trọng tâm mà cơ quan thuế cần kiểm tra để xác định tính phù hợp của chi phí lãi vay và các hợp đồng mua bán với bên liên kết. Điều này làm dấy lên nghi vấn liệu có hay không việc chuyển lợi nhuận ra nước ngoài hoặc sang các đơn vị khác thông qua cơ chế giá nội bộ để tránh nghĩa vụ thuế tại Việt Nam.

Sai phạm trong "vòi bạch tuộc" trái phiếu

Không chỉ bất ổn về thuế, Khoáng sản Núi Pháo còn bị điểm tên trong Kết luận thanh tra số 276/KL-TTCP của Thanh tra Chính phủ về việc chấp hành pháp luật trong phát hành trái phiếu doanh nghiệp (TPDN).

Kết quả thanh tra cho thấy Núi Pháo có những sai phạm cụ thể trong hồ sơ phát hành tại mã trái phiếu NPMCH.2227001 (giá trị 500 tỷ đồng), công ty chỉ nêu mục đích chung chung là "để thực hiện cơ cấu lại các khoản nợ" mà không liệt kê cụ thể khoản nợ và giá trị từng khoản nợ theo quy định.

Đi kèm với đó, Núi Pháo cũng nằm trong danh sách các doanh nghiệp không công bố thông tin đúng thời hạn đối với Báo cáo tài chính, báo cáo tình hình sử dụng vốn và báo cáo thanh toán gốc, lãi trái phiếu.Việc thiếu minh bạch trong mục đích sử dụng vốn từ trái phiếu, kết hợp với các khoản nợ vay chồng chéo trong hệ sinh thái tập đoàn, tạo ra một mạng lưới tài chính khó kiểm soát, tiềm ẩn rủi ro rất lớn cho các nhà đầu tư và tính lành mạnh của thị trường tài chính.

Cần một chế tài đủ mạnh

Tình trạng doanh nghiệp khai thác tài nguyên quốc gia nhưng lại liên tục báo lỗ để "né" thuế, trong khi vẫn có nguồn lực dồi dào để mở rộng đầu tư là một nghịch lý khó tin.

Cơ quan thuế trong kế hoạch năm 2026 đã khẳng định sẽ "kiểm tra tính hợp lý của doanh thu - chi phí - lợi nhuận", đặc biệt là các khoản "chi phí lãi vay nội bộ ..." và "nguyên tắc độc lập trong việc xác định giá mua bán hàng hóa".

Vụ việc tại Khoáng sản Núi Pháo không chỉ là câu chuyện của một doanh nghiệp đơn lẻ, mà là phép thử cho hiệu lực quản lý nhà nước.

Dư luận kỳ vọng đợt kiểm tra chuyên đề năm 2026 sẽ bóc tách được bản chất của những con số lỗ "kỹ thuật" và xử lý nghiêm các hành vi gian lận (nếu có), đảm bảo tài nguyên quốc gia được khai thác phải mang lại lợi ích thực sự cho ngân sách nhà nước thay vì chỉ làm giàu cho các nhóm lợi ích thông qua các thủ thuật tài chính tinh vi.