Thủ đoạn ngày càng tinh vi

Thời gian gần đây, tình trạng lợi dụng chính sách phát triển nhà ở xã hội, trong đó có các dự án dành cho lực lượng vũ trang, để trục lợi tiếp tục diễn biến phức tạp. Theo thông tin từ Công an TP Hà Nội, các hành vi lừa đảo ngày càng tinh vi, đặc biệt trên không gian mạng, nhắm vào nhóm người dân có nhu cầu thực về nhà ở.

Thủ đoạn ngày càng tinh vi
Các đối tượng thường quảng cáo, rao bán hoặc tìm kiếm khách hàng thông qua những lời mời chào như “suất ngoại giao”, “suất nội bộ”, “suất chắc mua”. Đáng chú ý, họ tự xưng có quan hệ với lãnh đạo, chủ đầu tư hoặc người có thẩm quyền tại các dự án đang triển khai để tạo niềm tin, từ đó môi giới và thu tiền trái phép.

Không ít trường hợp người dân đã chuyển số tiền rất lớn, có vụ lên tới hàng tỷ đồng, với kỳ vọng được đảm bảo quyền mua căn hộ. Tuy nhiên, sau khi nhận tiền, các đối tượng không thực hiện cam kết, chỉ hoàn trả nhỏ giọt hoặc tìm cách trì hoãn, thậm chí bỏ trốn, khiến người mua rơi vào cảnh mất tiền, khó đòi lại.

Mới đây, cơ quan điều tra cho biết đã khởi tố bị can, bắt tạm giam Lê Trung Tiến, Tổng giám đốc Công ty cổ phần Bất động sản Star Homes, cùng Nguyễn Thị Thúy, Giám đốc nhân sự của doanh nghiệp này, để điều tra về hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản.

Theo kết quả điều tra ban đầu, các đối tượng đã lợi dụng nhu cầu mua nhà ở xã hội để triển khai hoạt động môi giới trá hình. Thay vì thực hiện giao dịch đúng quy định, nhóm này sử dụng các hợp đồng mang danh nghĩa “tư vấn dịch vụ” nhằm thu tiền của khách hàng, qua đó chiếm đoạt tài sản.

Vụ án được khởi tố từ giữa tháng 3/2026 và hiện đang tiếp tục mở rộng điều tra. Cơ quan chức năng xác định có ít nhất 6 đối tượng liên quan đến đường dây môi giới, chào bán nhà ở xã hội trái phép.

Diễn biến này cho thấy đây không phải là hành vi đơn lẻ, mà có dấu hiệu tổ chức, lợi dụng kẽ hở thông tin và tâm lý “sợ mất cơ hội” của người mua để trục lợi.

Giao dịch qua kênh chính thức
Dù đã nhiều lần phát đi cảnh báo, lực lượng chức năng cho biết vẫn còn không ít người dân nhẹ dạ, tin vào các lời hứa không có cơ sở pháp lý. Trong bối cảnh nguồn cung nhà ở xã hội còn hạn chế, nhu cầu cao, tâm lý muốn “giữ chỗ sớm” khiến rủi ro càng gia tăng.

Cơ chế “luồng xanh” được kỳ vọng rút ngắn ít nhất 50% thời gian giải quyết thủ tục cho các dự án nhà ở xã hội.

Công an TP Hà Nội khuyến cáo người dân tuyệt đối không làm theo hướng dẫn của các đối tượng môi giới trong việc làm giả giấy tờ để hợp thức hóa điều kiện mua nhà ở xã hội.

Việc đăng ký mua, thuê hoặc thuê mua căn hộ cần thực hiện trực tiếp với chủ đầu tư khi có thông báo chính thức, được công bố trên cổng thông tin của Sở Xây dựng, chính quyền địa phương hoặc các kênh báo chí chính thống.

Thực tế, "suất ngoại giao” là cách nói quen thuộc trong thị trường bất động sản, nhưng đối với nhà ở xã hội, thuật ngữ này hoàn toàn không tồn tại trong bất kỳ văn bản pháp luật nào. Nhà ở xã hội không phải nhà thương mại để chủ đầu tư tùy ý phân bổ theo “thỏa thuận nội bộ”.

Trao đổi với Diễn đàn Doanh nghiệp, Luật sư Nguyễn Trọng Hiệp – Giám đốc Công ty Luật HPVN nhận định, đây là biểu hiện méo mó rất nguy hiểm đối với chính sách an sinh.

Luật sư Hiệp cho rằng tùy tính chất vụ việc, các hành vi bán suất nhà ở xã hội có thể bị xử phạt hành chính theo pháp luật về nhà ở và kinh doanh bất động sản. Trường hợp có yếu tố gian dối, hứa hẹn trúng suất để thu tiền rồi chiếm đoạt, hành vi đó thậm chí có thể bị xem xét dưới góc độ lừa đảo chiếm đoạt tài sản.

“Nếu chủ đầu tư buông lỏng quản lý hoặc để xảy ra tình trạng thu tiền trái phép trong phạm vi dự án thì cần xem xét trách nhiệm tương xứng”, ông nhấn mạnh.

Theo Luật sư Hiệp, để chấm dứt thị trường ngầm xoay quanh nhà ở xã hội, cần ba giải pháp song hành.

Thứ nhất, siết chặt khâu xét duyệt bằng cách số hóa và minh bạch toàn bộ hồ sơ, tránh tình trạng “người làm trước – người duyệt sau”. Thứ hai, tăng hậu kiểm, thu hồi căn hộ nếu phát hiện người mua không còn đáp ứng điều kiện hoặc có gian dối. Thứ ba, xử lý triệt để môi giới, cá nhân hoặc tổ chức quảng cáo bán suất, giữ chỗ trên mạng xã hội, bởi đây là mắt xích tạo nên thị trường “đen”.