Sai phạm tại Dự án cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh: Trách nhiệm và bài học về quản lý đầu tư công

Những "nút thắt" trong chấp hành pháp luật

Theo Thông báo số 976/TB-TTCP, dù UBND tỉnh Cao Bằng và các đơn vị liên quan đã có nhiều nỗ lực, quá trình triển khai dự án vẫn bộc lộ những thiếu sót nghiêm trọng từ khâu chuẩn bị đầu tư đến thực hiện thi công.

Vi phạm trong lựa chọn nhà thầu và đề xuất dự án: UBND tỉnh Cao Bằng bị xác định đã phân chia sai quy định các gói thầu tư vấn để chỉ định thầu rút gọn. Đồng thời, việc yêu cầu Tập đoàn Đèo Cả lập hồ sơ đề xuất dự án được kết luận là không đúng quy định và không đúng ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ.

Thiếu thống nhất giữa phê duyệt và chủ trương: Trong cả hai giai đoạn, các quyết định phê duyệt và điều chỉnh dự án của UBND tỉnh về tổng mức đầu tư, quy mô và phương án tài chính đều có nội dung không phù hợp với chủ trương đầu tư đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.

Báo cáo không trung thực: Một sai phạm đáng chú ý là việc UBND tỉnh Cao Bằng báo cáo không đúng thực tế về kết quả lựa chọn nhà đầu tư cũng như những khó khăn trong việc thu xếp vốn của nhà đầu tư để kiến nghị ngân sách trung ương hỗ trợ.

Sai sót kỹ thuật và quản lý chi phí gây lãng phí

Không chỉ dừng lại ở thủ tục pháp lý, công tác thực thi tại hiện trường cũng bộc lộ nhiều kẽ hở. Thanh tra Chính phủ chỉ ra rằng hồ sơ thiết kế kỹ thuật và dự toán của 03 gói thầu xây lắp chưa đảm bảo nguyên tắc quản lý chi phí.

Đáng chú ý, việc tính sai khối lượng và áp dụng sai định mức, đơn giá đã khiến giá trị dự toán bị đội lên khoảng 135,14 tỷ đồng. Thêm vào đó, việc vội vàng thi công một số hạng mục trước khi có thiết kế bản vẽ thi công được phê duyệt cho thấy sự buông lỏng trong quản lý chất lượng.

Đặc biệt, khi triển khai giai đoạn 2, dự kiến sẽ phải phá dỡ một số hạng mục đã thi công từ giai đoạn 1 với giá trị khoảng 6,67 tỷ đồng để mở rộng quy mô, gây lãng phí nguồn lực.

Trước những sai phạm này, Tổng Thanh tra Chính phủ đã kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo các bộ ngành và địa phương tổ chức kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân có liên quan.

Đối với Bộ Tài chính và Bộ Xây dựng: Cần rà soát, tham mưu phân bổ vốn phù hợp tiến độ và hướng dẫn địa phương điều chỉnh quy hoạch mạng lưới đường bộ đảm bảo tính thống nhất.

Đối với UBND tỉnh Cao Bằng: Phải bố trí đủ vốn ngân sách địa phương (hiện vẫn thiếu hơn 2.000 tỷ đồng cho giai đoạn 1) và thực hiện nghiêm việc điều chỉnh dự án theo đúng phê duyệt của Trung ương.

Đối với Tập đoàn Đèo Cả: Buộc phải rà soát, giảm trừ ngay số tiền 135,14 tỷ đồng tính sai trong dự toán và chấn chỉnh công tác nghiệm thu, thanh toán.

Dự án cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh mang sứ mệnh chiến lược về quốc phòng - an ninh và kinh tế. Tuy nhiên, những sai phạm vừa qua là bài học đắt giá về việc thượng tôn pháp luật trong quản lý đầu tư công.

Việc xử lý dứt điểm các thiếu sót không chỉ giúp bảo vệ ngân sách nhà nước mà còn đảm bảo dự án về đích đúng tiến độ, thực sự trở thành động lực phát triển cho vùng đất biên cương.

Thanh tra Chính phủ cũng nhấn mạnh, nếu trong quá trình thực hiện kết luận mà phát hiện dấu hiệu vi phạm hình sự, hồ sơ sẽ được chuyển ngay sang cơ quan điều tra để xử lý nghiêm theo pháp luật.