Kỳ 1: Dấu hiệu bất thường loạt gói thầu khắc phục thiên tai tại Đại học Quy Nhơn – Ai đang “dọn đường” cho Công ty An Thịnh?

"Cơn mưa" quyết định trong 48 giờ và cú "độc chiếm" của một nhà thầu

Trong hoạt động đầu tư công, lựa chọn nhà thầu luôn được xem là “mắt xích” then chốt quyết định tiến độ, chất lượng công trình cũng như hiệu quả sử dụng ngân sách Nhà nước. Đặc biệt, trong bối cảnh thiên tai, khi yêu cầu khắc phục hậu quả và khôi phục hoạt động phải được triển khai khẩn trương, pháp luật cho phép áp dụng cơ chế chỉ định thầu nhằm rút gọn thủ tục, đẩy nhanh tiến độ theo quy định của Luật Đấu thầu 2023 và các nội dung sửa đổi, bổ sung mới nhất tại Luật số 90/2025/QH15 có hiệu lực từ ngày 1/7/2025.

Đồng thời cũng đặt ra yêu cầu chặt chẽ hơn về trách nhiệm của chủ đầu tư trong việc bảo đảm tính công khai, minh bạch, hiệu quả kinh tế và lựa chọn đúng nhà thầu có đủ năng lực, kinh nghiệm thực hiện gói thầu. Bởi lẽ, trong các trường hợp cấp bách do thiên tai, việc được phép bỏ qua quy trình đấu thầu cạnh tranh không đồng nghĩa với việc “nới lỏng” trách nhiệm quản lý ngân sách hay giảm yêu cầu kiểm soát đối với quá trình lựa chọn nhà thầu.

Chính vì vậy, loạt gói thầu khắc phục hậu quả bão số 13 tại Trường Đại học Quy Nhơn đang trở thành tâm điểm chú ý của dư luận khi toàn bộ 5 gói thầu xây lắp trọng điểm đều đồng loạt "chọn mặt gửi vàng" cho duy nhất một doanh nghiệp hoặc liên danh có sự góp mặt của doanh nghiệp này.

Theo tìm hiểu của phóng viên, quá trình phê duyệt các gói thầu diễn ra với tốc độ “thần tốc”, tập trung dồn dập chỉ trong hai ngày 26 và 27/11/2025. Hàng loạt quyết định chỉ định thầu được ký liên tiếp với giá trị các gói thầu đều dao động quanh ngưỡng hơn 800 triệu đồng.

Ngày 26/11/2025, PGS.TS Đoàn Đức Tùng – Hiệu trưởng Trường Đại học Quy Nhơn đã liên tiếp ký 3 quyết định chỉ định thầu xây lắp gồm các Quyết định số 3418/QĐ-ĐHQN, 3419/QĐ-ĐHQN và 3421/QĐ-ĐHQN, với tổng giá trị hàng tỷ đồng, đều liên quan đến các hạng mục khắc phục hậu quả bão số 13.

Theo đó, tại Quyết định số 3418/QĐ-ĐHQN, nhà trường phê duyệt chỉ định thầu gói thi công sửa chữa hư hỏng Giảng đường A2 và mái Giảng đường A3. Đơn vị được lựa chọn là Liên danh Công ty TNHH Xây dựng Tổng hợp An Thịnh (gọi tắt Công ty An Thịnh) và Công ty TNHH Xây lắp Tổng hợp Tiến Thịnh (Công ty Tiến Thịnh), với giá trị giao thầu hơn 853 triệu đồng.

Tiếp đó, Quyết định số 3419/QĐ-ĐHQN tiếp tục gọi tên liên danh An Thịnh – Tiến Thịnh để thực hiện gói sửa chữa hư hỏng tường rào bị sập gần khu A6, khu vực Thư viện cùng mái Hội trường A. Giá trị gói thầu được phê duyệt hơn 831 triệu đồng.

Đáng chú ý, cùng trong ngày, tại Quyết định số 3421/QĐ-ĐHQN, Công ty TNHH Xây dựng Tổng hợp An Thịnh tiếp tục được “chọn mặt gửi vàng” khi trúng gói sửa chữa hư hỏng ký túc xá C4 với giá hơn 853 triệu đồng.

Không dừng lại ở đó, chỉ một ngày sau ngày 27/11/2025, Hiệu trưởng Đoàn Đức Tùng tiếp tục ký thêm 2 quyết định chỉ định thầu xây lắp là 3448/QĐ-ĐHQN và 3449/QĐ-ĐHQN. Điểm chung của cả hai gói thầu này là nhà thầu được lựa chọn vẫn xoay quanh cái tên Công ty TNHH Xây dựng Tổng hợp An Thịnh.

Cụ thể, Quyết định số 3448/QĐ-ĐHQN phê duyệt chỉ định thầu gói sửa chữa hư hỏng mái Nhà luyện tập thể dục thể thao và mái Giảng đường A1 cho liên danh An Thịnh – Tiến Thịnh, với giá trị hơn 847 triệu đồng.

Trong khi đó, tại Quyết định số 3449/QĐ-ĐHQN, Công ty TNHH Xây dựng Tổng hợp An Thịnh tiếp tục được giao thực hiện gói sửa chữa mái, cửa và chống thấm Thư viện với giá trị hơn 839 triệu đồng.

Chỉ trong vòng 2 ngày, toàn bộ 5 gói thầu sửa chữa, khắc phục hậu quả thiên tai tại Trường Đại học Quy Nhơn đều rơi vào tay cùng một doanh nghiệp hoặc liên danh có sự góp mặt của doanh nghiệp này. Việc liên tiếp được chỉ định thực hiện hàng loạt gói thầu sát ngưỡng 1 tỷ đồng đang đặt ra nhiều dấu hỏi về tính cạnh tranh, khách quan cũng như quy trình lựa chọn nhà thầu tại dự án sử dụng ngân sách Nhà nước.

Khẩn cấp nhưng không thể... "bất chấp"

Cơ chế chỉ định thầu rút gọn trong hệ thống pháp luật đấu thầu Việt Nam được thiết lập với một mục tiêu tối thượng: Phục vụ tiến độ khẩn cấp của công trình, bảo vệ tài sản công và an toàn cộng đồng, chứ không phải cơ chế ưu tiên phục vụ lợi ích của bất kỳ nhà thầu nào.

Việc Trường Đại học Quy Nhơn quyết định lựa chọn duy nhất một doanh nghiệp thực hiện trọn gói chuỗi hạng mục cốt lõi đang đặt ra những bài toán pháp lý lớn về trách nhiệm giải trình của chủ đầu tư.

Phân tích sâu về mặt kỹ thuật thầu, các chuyên gia pháp lý khẳng định: Điều 23 Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 cho phép áp dụng hình thức chỉ định thầu trong các tình huống khẩn cấp như khắc phục hậu quả thiên tai. Tuy nhiên, tình thế khẩn cấp là căn cứ để rút ngắn thời gian thủ tục hành chính, tuyệt đối không phải là "tấm lá chắn" để hợp thức hóa việc lựa chọn nhà thầu thiếu tính cạnh tranh và minh bạch.

Khoản 3 Điều 23 và Điều 74 Luật Đấu thầu hiện hành nhấn mạnh rất rõ trách nhiệm giải trình của chủ đầu tư trong việc lựa chọn nhà thầu. Khi cùng lúc 5 gói thầu xây lắp cấp bách được giao trọn gói cho một đơn vị duy nhất trong vòng 48 giờ, một câu hỏi pháp lý cốt lõi buộc phải được làm rõ: Chủ đầu tư đã thực hiện nghiêm túc quy trình khảo sát giá và đánh giá năng lực của các đơn vị xây dựng khác ngay tại địa bàn hay chưa, nhằm bảo đảm tính khách quan và tối ưu hóa chi phí theo tinh thần của Nghị định 214/2025/NĐ-CP và Thông tư 79/2025/TT-BTC đối với gói thầu sử dụng ngân sách Nhà nước?

Việc một loạt hạng mục độc lập đồng loạt xuất hiện với mức giá nằm dưới hạn mức đấu thầu rộng rãi rồi cùng về tay một nhà thầu đặt ra hai vấn đề lớn cần được phân tách minh bạch: Một là, hồ sơ kỹ thuật phải chứng minh việc phân chia gói thầu là đòi hỏi khách quan từ thực tế hư hỏng do thiên tai, không phải hành vi chia nhỏ dự án để né tránh đấu thầu; hai là, chủ đầu tư có nghĩa vụ chứng minh tính ưu việt tuyệt đối về năng lực huy động nguồn lực tại chỗ của đơn vị được chọn nhằm giải trình hợp lý về hiệu quả sử dụng dòng vốn đầu tư công.

Dư luận cần một câu trả lời?

Khi toàn bộ 5 gói thầu khắc phục hậu quả thiên tai với tổng giá trị hơn 4,2 tỷ đồng đồng loạt rơi vào tay duy nhất một doanh nghiệp hoặc liên danh có sự góp mặt của doanh nghiệp này chỉ trong vòng 48 giờ, câu chuyện không còn dừng lại ở tính “khẩn cấp” của thủ tục chỉ định thầu. Điều dư luận quan tâm hơn cả là: ai đang thực sự được hưởng lợi từ cơ chế đặc thù vốn được thiết kế để phục vụ lợi ích công?

Bởi trong ngành xây dựng, đặc biệt với các công trình sửa chữa cấp tốc sau bão lũ, không có khái niệm “phân thân” cho nhân sự kỹ thuật, máy móc hay năng lực tổ chức thi công. Một doanh nghiệp muốn đồng thời triển khai nhiều hạng mục tại nhiều vị trí khác nhau buộc phải chứng minh được năng lực tài chính, nguồn lực nhân công, thiết bị và kinh nghiệm điều phối thực tế tương xứng.

Thế nhưng, giữa hàng loạt quyết định ký duyệt thần tốc tại Trường Đại học Quy Nhơn, dư luận vẫn chưa thấy lời giải thỏa đáng cho bài toán năng lực của Công ty TNHH Xây dựng Tổng hợp An Thịnh. Liệu doanh nghiệp này thực sự đủ sức “ôm” cùng lúc 5 gói thầu khẩn cấp? Hay những gói thầu sát ngưỡng cả tỷ đồng đã được “thiết kế” theo một kịch bản định sẵn, nơi tính cạnh tranh chỉ còn tồn tại trên giấy tờ?

Mời bạn đọc đón xem trong kỳ tiếp theo của Tạp chí Việt Đức “Kỳ 2: Bóc tách năng lực Công ty An Thịnh - Có hay không bài toán ‘siêu tốc’ phía sau 5 gói thầu khẩn cấp tại Đại học Quy Nhơn?” để cùng làm rõ: một doanh nghiệp có quy mô không quá nổi bật bằng cách nào có thể đồng thời “ôm” trọn hàng loạt gói thầu cấp bách chỉ trong vài chục giờ, và liệu năng lực thực tế có tương xứng với khối lượng công việc được giao hay không?