Nỗ lực vượt khủng hoảng và bài học đắt giá về quản trị rủi ro chiến lược tại Ngân hàng Số Vikki

Thực hiện theo quy định về công khai kết luận thanh tra, Thanh tra Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã phát đi Thông báo số 1624/TB-TTNH4 ngày 27/5/2026 về Kết luận thanh tra số 18/KL-TTNH4 đối với Ngân hàng TNHH MTV Số Vikki (Vikki Bank). Đây là kết quả của một quá trình rà soát toàn diện, xuyên suốt thời kỳ từ ngày 31/12/2015 đến ngày 17/01/2025, mở ra cái nhìn sâu sắc về những "di chứng" lịch sử và nỗ lực tái cơ cấu của định chế tài chính này.

Từ DongA Bank đến bước ngoặt chuyển giao bắt buộc

Để hiểu rõ bản chất cục diện hiện tại của Vikki Bank, cần nhìn lại dòng chảy lịch sử đầy biến động của đơn vị này. Tiền thân của Vikki Bank chính là Ngân hàng TMCP Đông Á (DongA Bank) - một cái tên từng trải qua những thăng trầm khốc liệt bậc nhất hệ thống tài chính Việt Nam. Bước ngoặt mang tính lịch sử diễn ra vào ngày 17/01/2025, khi ngân hàng được chuyển giao bắt buộc cho Ngân hàng TMCP Phát triển Thành phố Hồ Chí Minh (HDBank) theo Quyết định số 116/QĐ-NHNN của Thống đốc NHNN. Đến ngày 14/02/2025, cái tên DongA Bank chính thức khép lại hành trình cũ để khoác lên mình nhận diện mới mang tên Ngân hàng TNHH MTV Số Vikki.

Trụ vững trước "giông bão": Những nỗ lực tái thiết

Nhìn một cách khách quan, thời kỳ thanh tra (2015-2025) là giai đoạn Vikki Bank phải hoạt động trong điều kiện "ngàn cân treo sợi tóc". Dẫu vậy, Thanh tra NHNN đã thẳng thắn ghi nhận những kết quả tích cực mà Hội đồng quản trị (HĐQT), Ban Kiểm soát (BKS) và Ban điều hành (BĐH) ngân hàng đã đạt được.

Cụ thể, Ngân hàng đã giữ vững sự ổn định tình hình, đảm bảo khả năng thanh khoản tự thân và đặc biệt là không phải vay bắt buộc từ NHNN. Đây là chỉ dấu quan trọng cho thấy nguy cơ đổ vỡ mang tính hệ thống đã được ngăn chặn thành công.   

Bộ máy từ Trụ sở chính đến các đơn vị kinh doanh duy trì hoạt động thông suốt, ổn định, không để xảy ra tình trạng đứt gãy mạng lưới giao dịch. Thu hồi thành công một lượng nợ xấu tương đối lớn, tạo dư địa giảm lỗ đáng kể và củng cố vững chắc hơn tấm đệm thanh khoản. Cơ cấu tổ chức được sắp xếp lại theo hướng tinh gọn; hệ thống quy chế, quy trình nội bộ được rà soát và ban hành lại phù hợp với thực tiễn.

Đặc biệt, ngân hàng đã tích cực phối hợp để xây dựng và thực thi phương án chuyển giao bắt buộc.  

Những "mảng tối" quản trị và loạt sai phạm hành chính

Tuy nhiên, bức tranh tài chính không chỉ có màu sáng. Kết luận thanh tra đã bóc tách hàng loạt sai phạm từ hành chính đến các lỗi hệ thống mang tính quản trị.  

Thanh tra NHNN đã ban hành Quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với Vikki Bank do để xảy ra các lỗi nghiêm trọng trong các mảng nghiệp vụ cốt lõi như hoạt động cấp tín dụng và phân loại tài sản có. Chậm trễ hoặc sai sót trong ban hành quy định nội bộ. Không thực hiện nghiêm túc các kết luận, kiến nghị thanh tra trước đó và vi phạm chế độ báo cáo theo quy định.  

Vào ngày 29/9/2025, Ngân hàng đã thực hiện nộp đầy đủ số tiền phạt vi phạm hành chính theo quyết định.

Bên ngoài các chế tài hành chính, cơ quan thanh tra chỉ rõ ngân hàng còn tồn tại các vi phạm kéo dài liên quan đến thẩm định, quyết định cấp tín dụng và công tác kiểm tra, giám sát sau cho vay còn lỏng lẻo. Chưa chấp hành nghiêm chỉnh chế độ kế toán hiện hành. Công tác quản lý rủi ro, xử lý nợ xấu và thực hiện các giải pháp cấu trúc lại nợ chưa đạt hiệu quả tối ưu.  

Hệ lụy từ quá khứ và sự lạc hậu về công nghệ

Theo báo cáo tài liệu Thanh tra NHNN ban hành, các sai phạm và yếu kém tại Vikki Bank đan xen chặt chẽ giữa hai yếu tố khách quan và chủ quan. 

Hệ lụy từ đại án Trần Phương Bình: Việc nguyên Tổng giám đốc DongA Bank cùng hàng loạt cán bộ chủ chốt bị khởi tố, giam giữ, và việc ngân hàng bị đặt vào trạng thái Kiểm soát đặc biệt (KSĐB) từ năm 2015 đã ảnh hưởng nặng nề vào uy tín, thương hiệu, làm suy giảm năng lực tiếp cận khách hàng tốt.

Các cú sốc thị trường: Tác động kép từ đại dịch Covid-19, thị trường bất động sản đóng băng, sự cố chấn động tại Ngân hàng TMCP Sài Gòn (SCB), và cuộc đua lãi suất huy động vọt đỉnh cuối năm 2022.  

Hạ tầng công nghệ yếu kém: Hệ thống công nghệ thông tin và công cụ quản trị lạc hậu, hoàn toàn bất lực trước yêu cầu vận hành của mô hình ngân hàng hiện đại. 

Rào cản pháp lý: Nhiều khoản nợ xấu phát sinh trước thời kỳ KSĐB đang kẹt trong các vụ án hình sự, không thể xử lý dứt điểm.  

Cùng với các nguyên nhân khách quan còn có nguyên nhân chủ qua như: Công tác điều hành, kiểm soát, kiểm toán nội bộ và quản lý rủi ro bộc lộ nhiều hạn chế. Một bộ phận cán bộ có biểu hiện thiếu chuẩn mực, chưa thực hiện đúng quy định pháp luật và quy định nội bộ; vai trò điều phối của các cấp quản lý chưa phát huy hiệu quả.  

Thanh tra NHNN khẳng định các tập thể, cá nhân liên quan trực tiếp phải chịu trách nhiệm hoàn toàn đối với các sai phạm. Trong đó, HĐQT, BKS và BĐH của ngân hàng trong kỳ thanh tra phải chịu trách nhiệm trực tiếp đối với các tồn tại bị phát hiện.  

Để dứt điểm các tồn tại, Chánh Thanh tra NHNN Lại Hữu Phước đã đưa ra 21 kiến nghị biện pháp xử lý mang tính bắt buộc. Văn bản yêu cầu Hội đồng thành viên, BKS và BĐH của Vikki Bank phải thực hiện các nhiệm vụ sau: Tiến hành rà soát, rút kinh nghiệm toàn diện trong công tác quản trị, điều hành, thiết lập lại hệ thống kiểm tra, kiểm soát để bảo đảm an toàn tuyệt đối cho hoạt động của ngân hàng. Tổ chức xác định rõ sai phạm và xử lý nghiêm túc trách nhiệm đối với từng tập thể, cá nhân liên quan đến các vi phạm đã được chỉ rõ trong kết luận thanh tra. Chỉ đạo các phòng ban chuyên trách khẩn trương thiết lập kế hoạch hành động, có lộ trình cụ thể để sửa đổi, khắc phục toàn bộ các tồn tại.

Bản kết luận thanh tra toàn diện tại Vikki Bank không chỉ đơn thuần là một đợt "bắt bệnh" định kỳ, mà nhìn rộng ra, đây là một bước đi mang tính làm sạch, minh bạch hóa cấu trúc tài chính của một ngân hàng đang trong diện tái cơ cấu bắt buộc. Dưới pháp nhân mới và sự hậu thuẫn toàn diện từ phương án chuyển giao, thị trường có quyền kỳ vọng Vikki Bank sẽ sớm khép lại những trang "tối" lịch sử để bước sang trang mới của chu kỳ phát triển an toàn và bền vững hơn.