Tăng trưởng cao, thị trường chủ lực phục hồi mạnh
Theo Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương), tháng 1/2026, kim ngạch xuất khẩu rau quả đạt 644 triệu USD, tăng 73% so với cùng kỳ năm 2025. Tháng 2, dù chịu ảnh hưởng của kỳ nghỉ Tết Nguyên đán, kim ngạch đạt 351 triệu USD, vẫn tăng gần 12% so với cùng kỳ.
Lũy kế hai tháng đầu năm, xuất khẩu rau quả đạt 996 triệu USD, tăng 45% so với cùng kỳ năm trước – mức tăng cao trong bối cảnh thương mại toàn cầu còn nhiều biến động.
Đáng chú ý, xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc tiếp tục khởi sắc. Hai tháng đầu năm, kim ngạch đạt 538 triệu USD, tăng tới 76,2%.
Ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng Thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam, cho biết: "Nhu cầu nhập khẩu trái cây của Trung Quốc vẫn rất lớn, đặc biệt với các sản phẩm nhiệt đới. Nếu kiểm soát tốt chất lượng và truy xuất nguồn gốc, dư địa tăng trưởng của rau quả Việt Nam tại thị trường này còn rất rộng."
Theo đánh giá của các chuyên gia, việc Việt Nam vươn lên nhóm các nhà cung cấp hàng đầu cho thị trường Trung Quốc, đặc biệt với các mặt hàng như sầu riêng, chuối, dừa, nhãn… là nền tảng quan trọng để mở rộng thị phần trong thời gian tới.
Bối cảnh xung đột tại Trung Đông và gián đoạn vận tải qua Biển Đỏ, kênh đào Suez đang ảnh hưởng tới chuỗi cung ứng toàn cầu, làm giảm nguồn cung rau quả từ châu Âu và châu Mỹ sang châu Á.
Ông Nguyễn Thanh Bình, chuyên gia logistics nông sản, nhận định: "Khoảng cách địa lý gần các thị trường châu Á giúp nông sản Việt Nam có lợi thế rõ rệt về thời gian giao hàng và chi phí vận chuyển trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu biến động."
Cùng với đó, sự sụt giảm nguồn cung từ một số quốc gia Nam Mỹ như Chile, Peru, Ecuador cũng mở ra cơ hội gia tăng thị phần cho trái cây Việt Nam.
Tuy nhiên, theo Hiệp hội Rau quả Việt Nam, chi phí logistics vẫn là yếu tố cần được tháo gỡ. Hiệp hội kiến nghị cần có các giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp giảm chi phí, đa dạng hóa tuyến vận tải nhằm hạn chế rủi ro.
Bên cạnh đó, hệ thống hạ tầng giao thông trong nước, đặc biệt là các tuyến cao tốc Bắc – Nam, đang từng bước hoàn thiện, góp phần rút ngắn thời gian vận chuyển, nâng cao hiệu quả bảo quản đối với hàng nông sản tươi.
Bao bì – khâu then chốt nâng giá trị sản phẩm
Dù đạt tăng trưởng cao, ngành rau quả vẫn đối mặt với hạn chế trong công nghệ sau thu hoạch, nhất là khâu bao bì.
PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh, chuyên gia công nghệ thực phẩm, cho rằng: "Bao bì không chỉ có chức năng bảo vệ mà còn quyết định đến thời gian bảo quản và chất lượng sản phẩm. Bao bì không phù hợp sẽ làm gia tăng tổn thất và giảm khả năng cạnh tranh."
Hiện nay, một số công nghệ tiên tiến như MAP (bao gói khí quyển biến đổi), coating sinh học, EMAP đang được ứng dụng, giúp kéo dài thời gian bảo quản, giảm thất thoát sau thu hoạch.
Ông Nguyễn Quốc Toản, Cục trưởng Cục Chế biến và Phát triển thị trường nông sản (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), nhấn mạnh: "Đầu tư vào công nghệ bảo quản, bao bì và chế biến sâu là giải pháp quan trọng để nâng cao giá trị gia tăng và mở rộng thị trường xuất khẩu."
Cùng với đó, xu hướng bao bì thân thiện môi trường, có khả năng tái chế và tích hợp truy xuất nguồn gốc đang trở thành yêu cầu bắt buộc từ các thị trường nhập khẩu.
Theo Bộ Công Thương, mục tiêu đạt 10 tỷ USD xuất khẩu rau quả trong năm 2026 là khả thi nếu tận dụng tốt cơ hội thị trường và các hiệp định thương mại tự do.
Tuy nhiên, để giữ vững đà tăng trưởng, ngành rau quả cần chuyển mạnh sang phát triển bền vững, tập trung vào kiểm soát chất lượng, đa dạng hóa sản phẩm và tăng cường liên kết chuỗi.
Ông Đặng Phúc Nguyên khuyến nghị: "Doanh nghiệp cần chú trọng hơn đến tiêu chuẩn chất lượng, xây dựng thương hiệu và đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật ngày càng cao của thị trường quốc tế."
Với nhu cầu thị trường tiếp tục tăng, cùng lợi thế về địa lý và hạ tầng logistics được cải thiện, ngành rau quả Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để bứt phá. Tuy nhiên, việc tháo gỡ các "điểm nghẽn" về chất lượng, bao bì và công nghệ sẽ là yếu tố quyết định để hiện thực hóa mục tiêu 10 tỷ USD và nâng tầm nông sản Việt trên thị trường toàn cầu.
