Diễn biến nâng hạng theo chuẩn FTSE Russell về cơ bản phù hợp với các dự báo trước đó, đặc biệt về quy mô dòng vốn ngoại trong giai đoạn đầu, qua đó tạo cơ sở để nhìn rõ hơn lộ trình triển khai và mức độ tác động của quá trình này đối với thị trường.
Sau nâng hạng theo chuẩn FTSE, thị trường đặt tiếp kỳ vọng trung hạn với dòng vốn từ MSCI được kỳ vọng có quy mô lớn hơn 4-5 lần so với FTSE. (Ảnh minh họa)
Nâng hạng thị trường: Mong mỏi và nỗ lực
Việc được FTSE Russell nâng hạng được kỳ vọng sẽ tạo hiệu ứng lan tỏa sang các tổ chức xếp hạng khác, đặc biệt là MSCI. Ông Phạm Lưu Hưng - Kinh tế trưởng, Giám đốc Trung tâm Phân tích và Tư vấn Đầu tư từ SSI Research nhận định, khi các rào cản về hạ tầng và khả năng tiếp cận thị trường từng bước được tháo gỡ, cơ sở để MSCI xem xét lại phân loại thị trường Việt Nam sẽ dần được củng cố. Theo đó, trong giai đoạn 2026 - 2027, khả năng Việt Nam được đưa vào danh sách theo dõi nâng hạng của MSCI được đánh giá ở mức tương đối cao.
Chia sẻ bên lề Đại hội đồng cổ đông tại TPHCM mới đây, ông Nguyễn Duy Hưng - Chủ tich SSI khẳng định, "chúng ta đang hy vọng MSCI đưa chúng ta vào watchlist, đấy là một quá trình nỗ lực của chúng ta. Tức là, chúng ta đang chuẩn bị những điều kiện mà người ta đặt ra để có thể ghi tên mình vào trong danh sách đấy".
Theo Chủ tịch SSI lý giải, bản thân FTSE hay MSCI người ta cũng thích được nâng hạng các thị trường, chứ không phải người ta đến gây khó dễ hay làm cái gì để không được nâng hạng.
"Tôi nghĩ rằng sự nỗ lực của Bộ Tài chính, Ủy ban Chứng khoán thời gian vừa rồi, đã đưa ra các tiêu chí theo những đề xuất của họ để đáp ứng, để đủ để người ta nâng hạng cho mình. Đấy chính là điều thị trường cần nhất và mong mỏi nhất", ông Hưng nói. Đồng thời vị Chủ tịch của CTCK có lịch sử lâu năm nhất trên thị trường nhấn mạnh, những điều kiện của MSCI cao hơn và khó hơn FTSE rất nhiều. Tuy nhiên, nếu chúng ta không đi sẽ không bao giờ tới, chúng ta không đặt mục tiêu không bao giờ chúng ta làm được.
Việc đầu tiên là làm sao để MSCI đưa Việt Nam vào watchlist (danh sách theo dõi). Rồi khi vào danh sách theo dõi, chúng ta lại căn cứ vào tất cả các điều kiện MSCI đặt ra và điều chỉnh làm sao cho phù hợp với tất cả các điều kiện đấy để được nâng hạng.
"Tôi nghĩ với cách làm trong thời gian qua với FTSE, chúng ta đã có kinh nghiệm để làm việc đối với MSCI. Và tôi nghĩ rằng việc mà được đưa vào danh sách theo dõi sớm xảy ra và hoàn thiện các điều kiện của MSCI cũng sẽ được từng bước thực hiện được", ông nói thêm.
Từ Danh sách "Theo dõi" đến chính thức
Câu chuyện nâng hạng theo chuẩn cao hơn cũng được ông Nguyễn Lâm Dũng - Chủ tịch HĐQT Chứng khoán VPS chia sẻ tại kỳ Đại hội đồng cổ đông năm nay.
Theo ông Dũng, cùng với việc nâng hạng và đón dòng vốn giải ngân từ tháng 9 tới đây, Chính phủ, Bộ Tài chính và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cũng sẽ triển khai các hoạt động trao đổi, đàm phán với MSCI nhằm xây dựng lộ trình nâng hạng.
Dòng vốn từ MSCI được kỳ vọng có quy mô lớn hơn 4-5 lần so với FTSE. Ông Dũng dự báo có khả năng đến tháng 6, thị trường Việt Nam sẽ được đưa vào danh sách theo dõi (MSCI Market Watch), tiến tới nâng hạng sớm nhất vào năm 2027 hoặc muộn hơn vào năm 2028, mở ra cơ hội tăng trưởng đáng kể.
Tiêu chí MSCI và trạng thái hiện tại của thị trường chứng khoán Việt Nam. (Nguồn: PYN Fun Management)
Ở góc nhìn của quỹ ngoại, theo ông Petri Deryng, nhà điều hành quỹ PYN Elite Fund (Phần Lan), hiện tại Việt Nam nằm trong Chỉ số Thị trường Cận biên của MSCI với tỷ trọng 28,49% và là thị trường lớn nhất trong Chỉ số.
Giai đoạn 2026 đến 2028, quỹ này dự báo thị trường Việt Nam có khả năng lọt vào Danh sách theo dõi để nâng hạng thị trường mới nổi của MSCI. Và giai đoạn 2028 đến 2029, nâng hạng lên trạng thái thị trường mới nổi.
Theo PYN Elite Fund hai vấn đề cần được giải quyết trước khi Việt Nam được nâng hạng lên thị trường mới nổi ở chuẩn cao, bao gồm Giới hạn sở hữu nước ngoài (FOL) và Ký quỹ trước giao dịch.
"Việt Nam cần nghiên cứu lại các quy định hướng tới hai giải pháp thay thế. Trong đó, nới lỏng các hạn chế về Giới hạn sở hữu nước ngoài bằng cách tự động gỡ bỏ mức giới hạn 100% tại các công ty đại chúng, chỉ ngoại trừ các doanh nghiệp bị hạn chế, ví dụ như ngân hàng, quốc phòng liên quan đến viễn thông. Cùng với đó, mở rộng định nghĩa về chứng chỉ lưu ký và các quy định về chứng chỉ lưu ký không có quyền biểu quyết. Song song, thiết lập hệ thống thanh toán bù trừ dựa trên Đối tác bù trừ trung tâm cho một nền tảng cho phép bán khống và giao dịch trong ngày".
Được biết, hiện nay giao dịch không yêu cầu ký quỹ đã được áp dụng vào tháng 11 năm 2024 để giải quyết một phần vấn đề ký quỹ trước giao dịch.
PYN Fund Management cũng nêu ba tiêu chí của MSCI để phân loại thị trường mới nổi. Trong ba tiêu chí đó, Việt Nam đã có đủ số lượng các công ty có vốn hóa thị trường lớn và khối lượng giao dịch của thị trường. Tiêu chí thứ ba sẽ được đáp ứng khi Việt Nam đưa ra các giải pháp cho các hạn chế về sở hữu nước ngoài. Riêng quy tắc ký quỹ trước giao dịch như nêu, đã được giải quyết một phần.
