Chính phủ ban hành Nghị định số 413/2026/NĐ-CP ngày 16/11/2026, sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 104/2025/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Công chứng. Nghị định mới bổ sung quy định về lộ trình thực hiện thẩm quyền công chứng giao dịch có đối tượng là bất động sản trong phạm vi toàn quốc.
Cụ thể, Điều 10 Nghị định 413/2026/NĐ-CP bổ sung Điều 42a vào Nghị định 104/2025/NĐ-CP, quy định công chứng viên của tổ chức hành nghề công chứng được công chứng tất cả các giao dịch có đối tượng là bất động sản trên phạm vi toàn quốc kể từ ngày 31/12/2028. Tuy nhiên, việc thực hiện quy định này gắn với điều kiện về cơ sở dữ liệu. Trường hợp đến ngày 31/12/2028, cơ sở dữ liệu công chứng và các cơ sở dữ liệu về đất đai, nhà ở, kinh doanh bất động sản chưa được công bố, vận hành theo quy định thì việc công chứng trên phạm vi toàn quốc chỉ được triển khai sau khi các cơ sở dữ liệu này đáp ứng yêu cầu.
Quy định trên xác định lộ trình mở rộng thẩm quyền công chứng theo địa bàn, đồng thời đặt ra yêu cầu về sự sẵn sàng của hệ thống thông tin phục vụ việc kiểm tra, đối chiếu dữ liệu liên quan đến giao dịch bất động sản.
Bổ sung trường hợp được công chứng ngoài trụ sở
Bên cạnh việc mở rộng phạm vi công chứng, Nghị định 413/2026/NĐ-CP còn sửa đổi, bổ sung quy định về các trường hợp được thực hiện công chứng ngoài trụ sở của tổ chức hành nghề công chứng. Theo đó, việc ký kết giao dịch được thực hiện đồng thời với bàn giao tài sản, giấy tờ, tài liệu liên quan trực tiếp đến giao dịch hoặc thanh toán tiền có thể là lý do chính đáng để công chứng ngoài trụ sở nếu các bên tham gia giao dịch thống nhất yêu cầu. Trường hợp một người trong số các bên tham gia giao dịch thuộc diện được công chứng ngoài trụ sở, những người còn lại có thể đến cùng địa điểm để công chứng viên thực hiện việc công chứng. Công chứng viên tiếp nhận yêu cầu có trách nhiệm kiểm tra, bảo đảm giao dịch thuộc trường hợp được phép công chứng ngoài trụ sở, đồng thời ghi rõ lý do và địa điểm thực hiện trong lời chứng.
Hoàn thiện quy định về tổ chức hành nghề công chứng
Ngoài những nội dung trên, Nghị định 413/2026/NĐ-CP còn điều chỉnh quy định về chuyển đổi Phòng công chứng thành Văn phòng công chứng, bao gồm việc xây dựng đề án chuyển đổi, xác định quyền nhận chuyển đổi và giải quyết chế độ, chính sách đối với công chứng viên, viên chức, người lao động có liên quan. Theo quy định, Sở Tư pháp chủ trì xây dựng đề án chuyển đổi, phối hợp với các cơ quan, tổ chức liên quan và trình UBND cấp tỉnh xem xét, quyết định. Quá trình xây dựng đề án phải lấy ý kiến của những người làm việc tại Phòng công chứng dự kiến chuyển đổi và các tổ chức có liên quan theo quy định. Nghị định 413/2026/NĐ-CP có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2027, riêng các Điều 4, 5, 6 và 7 có hiệu lực từ ngày 16/11/2026.
Việc quy định lộ trình công chứng giao dịch bất động sản trên phạm vi toàn quốc được kỳ vọng tạo thuận lợi hơn cho người dân, doanh nghiệp trong lựa chọn tổ chức hành nghề công chứng, đồng thời thúc đẩy hoàn thiện và kết nối các cơ sở dữ liệu phục vụ hoạt động công chứng.