Như đã phản ánh trong bài viết "Kỳ 1: Ma trận “Gói thầu tiền tỷ” trong trường công - Khi giáo dục biến thành mảnh đất lợi nhuận của Đại Việt Star?", theo hồ sơ, tài liệu thu thập được doanh nghiệp này đang từng bước thiết lập một “đế chế” liên kết tại hàng loạt trường tiểu học trọng điểm. Nhưng điều khiến dư luận không chỉ dừng ở sự ngỡ ngàng, mà chuyển sang nghi vấn, chính là mô-típ trúng thầu lặp lại đến khó tin: Gói thầu hàng chục tỷ đồng, chỉ có một đơn vị tham gia, và cũng chính đơn vị đó trúng thầu sát giá.
Chuỗi “độc diễn” ấy không đơn thuần là hiện tượng cá biệt, mà đang lặp lại có hệ thống tại nhiều trường học. Và khi xâu chuỗi các dữ liệu tài chính được công khai, một bức tranh lớn hơn bắt đầu hiện hình. Những kế hoạch thu - chi tưởng như minh bạch thực chất chỉ là các “mảnh ghép” rời rạc; nhưng khi ghép lại, chúng lại phác họa một dòng tiền khổng lồ được vận hành theo cùng một hướng.
Với mức thu phổ biến khoảng 200.000 đồng/tháng/học sinh, con số tưởng chừng nhỏ lẻ này khi nhân với hàng vạn học sinh tại các “điểm nóng” tiểu học đã nhanh chóng biến thành doanh thu hàng chục, thậm chí hàng trăm tỷ đồng mỗi năm. Và đáng chú ý, dòng tiền ấy dường như đang hội tụ về một đầu mối duy nhất.
Những gói thầu ngoại ngữ đang vận hành ra sao? Khi công khai tài chính chỉ nằm trên giấy”?
Câu hỏi này không còn là nghi vấn, mà đã trở thành dấu hiệu cần được làm rõ khi các quyết định phê duyệt và dữ liệu thu - chi bắt đầu bộc lộ những điểm trùng lặp đáng chú ý.
Cụ thể, ngày 13/10/2025, bà Nguyễn Thị Hương Trinh - Hiệu trưởng trường Tiểu học Hoàng Văn Thụ (phường Bình Tân, Tp. Hồ Chí Minh), phê duyệt cho Công ty CP Giáo dục Đại Việt Star trúng 2 gói thầu bao gồm: gói thầu “Tổ chức học ngoại ngữ sử dụng phần mềm bổ trợ cho học sinh Tiểu học Hoàng Văn Thụ” với giá trúng thầu 768.000.000 đồng và gói thầu “Tổ chức học ngoại ngữ với người nước ngoài cho học sinh Tiểu học Hoàng Văn Thụ” với giá trúng thầu 1.184.000.000 đồng.
Theo kế hoạch thực hiện các khoản thu - chi tại Trường Tiểu học Hoàng Văn Thụ năm học 2025-2026, hoạt động tổ chức học ngoại ngữ với người nước ngoài của trường có mức thu là 200.000 đồng/tháng/học sinh.
Về kế hoạch chi, đối với hoạt động tổ chức học ngoại ngữ với người nước ngoài nhà trường chi các khoản: 2% thuế, 80% chi trả cho trung tâm (500.000 đồng/tiết/2 tuần); 10% còn lại sử dụng chi trả lương cho bảo mẫu, bảo vệ, nhân viên hợp đồng; 8% còn lại dùng để trích cải cách tiền lương, mua sắm đồ dùng phục vụ cho việc học của học sinh và trích khấu hao tài sản và chi công tác quản lý cho bộ phận gián tiếp.
Hoạt động tổ chức học ngoại ngữ sử dụng phần mềm bổ trợ của trường cũng có mức thu 200.000 đồng/tháng/học sinh. Kế hoạch chi đối với tiền tổ chức học ngoại ngữ sử dụng phần mềm bổ trợ của trường bao gồm: 2% thuế; 80% chi trả cho trung tâm (800.000 đồng/tiết, 2 tiết/tuần); 10% còn lại sử dụng chi trả lương cho bảo mẫu, bảo vệ, nhân viên hợp đồng; 8% còn lại dùng để trích cải cách tiền lương, mua sắm đồ dùng phục vụ cho việc học của học sinh và trích khấu hao tài sản và chi công tác quản lý cho bộ phận gián tiếp.
Hoạt động tổ chức Chương trình ngoại ngữ thông qua môn Toán và Khoa học với mức thu 550.000 đồng/tháng/học sinh. Kế hoạch chi đối với tiền tổ chức chức chương trình ngoại ngữ thông qua môn Toán và Khoa học bao gồm: 2% thuế; 60 % chi trả cho trung tâm (1.000.000 đồng/tiết/2tuần); 20% chi mua sắm, cơ sở vật chất, văn phòng phẩm, dụng cụ vệ sinh; 10% còn lại sử dụng chi trả lương cho bảo mẫu, bảo vệ, nhân viên hợp đồng; 8% còn lại dùng để trích CCTL, mua sắm dồ dùng phục vụ cho việc học của học sinh và trích khấu hao tài sản và chi công tác quản lý cho bộ phận gián tiếp.
Ngày 03/10/2025, Trường Tiểu học Phù Đổng, phường Bình Hưng Hòa, TP. Hồ Chí Minh cũng phê duyệt cho công ty này trúng 2 gói thầu với tổng giá trị 2.444.800.000 đồng.
Cụ thể, gói thầu “Tổ chức học ngoại ngữ sử dụng phần mềm bổ trợ cho học sinh” có giá trị 1.459.200.000 đồng; trong khi gói “Tổ chức học ngoại ngữ với người nước ngoài cho học sinh” được phê duyệt ở mức 985.600.000 đồng.
Dù các gói thầu có giá trị lên tới hàng tỷ đồng đã được phê duyệt, nhưng khi tra cứu trên website của Trường Tiểu học Phù Đổng, với các từ khóa như “báo cáo thường niên” hay “khoản thu”, hệ thống đều trả về kết quả “0 bản tin”, cho thấy hệ thống thông tin công khai gần như “trống vắng” ở những nội dung cốt lõi.
Khi tìm kiếm với từ khóa “công khai”, phóng viên ghi nhận nhà trường có đăng tải Kế hoạch thực hiện quy chế công khai theo Thông tư 09/2024/TT-BGDĐT cho năm học 2025-2026, kèm theo một số biểu mẫu theo quy định. Tuy nhiên, nội dung công khai chủ yếu dừng lại ở các thông tin như: cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý, tài liệu học tập dùng chung, danh mục sách giáo khoa và xuất bản phẩm tham khảo.
Việc “có kế hoạch nhưng không có số liệu”, “có công khai nhưng thiếu nội dung cốt lõi” khiến dư luận không khỏi hoài nghi: liệu quy chế công khai đang được thực hiện thực chất, hay chỉ dừng lại ở mức đối phó trên giấy tờ?
Tại Trường Tiểu học Trần Văn Ơn, kịch bản tương tự tiếp tục lặp lại khi Đại Việt Star được phê duyệt trúng liền 2 gói thầu trong cùng một ngày, với tổng giá trị lên tới 3.741.840.000 đồng.
Cụ thể, ngày 26/09/2025, nhà trường phê duyệt gói thầu “Cung cấp dịch vụ tổ chức học ngoại ngữ sử dụng phần mềm bổ trợ cho học sinh năm học 2025-2026” với giá trị 2.787.840.000 đồng.
Đáng chú ý, cũng trong chính ngày này, gói thầu thứ hai mang tên “Tổ chức học ngoại ngữ với người nước ngoài năm học 2025-2026” tiếp tục được trao cho cùng doanh nghiệp, với giá trị 954.000.000 đồng.
Theo báo cáo thường niên năm 2024 của Trường Tiểu học Trần Văn Ơn, tại mục công khai các khoản thu đối với người học, nhà trường đã liệt kê đầy đủ học phí, lệ phí và các khoản thu ngoài học phí, lệ phí, đồng thời dự kiến mức thu cho năm học tiếp theo.
Đáng chú ý, đối với năm học 2025-2026, hai hoạt động liên quan đến ngoại ngữ đều được ấn định cùng một mức thu. Cụ thể, chương trình “tổ chức dạy học ngoại ngữ với người nước ngoài” (lớp bán trú, 2 buổi/ngày) có mức thu 200.000 đồng/học sinh/tháng. Tương tự, hoạt động “tổ chức học ngoại ngữ sử dụng phần mềm bổ trợ” cũng được quy định ở mức 200.000 đồng/học sinh/tháng.
Việc các chương trình liên kết có tổng giá trị gói thầu lên tới hàng tỷ đồng nhưng mức thu công bố theo đầu học sinh lại ở ngưỡng cố định đặt ra bài toán cần làm rõ: quy mô triển khai thực tế ra sao, số lượng học sinh tham gia là bao nhiêu, và dòng tiền được cân đối như thế nào để tương ứng với các hợp đồng đã ký kết?
Hay như, ngày 10/09/2025, Trường Tiểu học Lê Trọng Tấn phê duyệt cho Công ty Cổ phần Giáo dục Đại Việt Star trúng gói thầu “Tổ chức học ngoại ngữ sử dụng phần mềm bổ trợ” với giá trị 2.822.400.000 đồng; một con số không hề nhỏ trong môi trường giáo dục công lập.
Trong khi đó, theo kế hoạch thu - chi năm học 2025-2026, mức thu đối với chương trình này lại được ấn định đồng loạt ở mức 200.000 đồng/học sinh/tháng, áp dụng cho toàn bộ học sinh từ lớp 1 đến lớp 5.
Nhà trường cũng liệt kê hàng loạt khoản chi như: thuế, chi trả cho đơn vị giảng dạy, bộ phận hỗ trợ, cùng các chi phí vận hành như khấu hao tài sản, điện, nước, văn phòng phẩm… Tuy nhiên, những con số này dừng lại ở mức liệt kê, không kèm theo tỷ lệ phân bổ, không có thuyết minh chi tiết, càng không cho thấy dòng tiền thực tế được vận hành ra sao.
"Ma trận" phần mềm và nỗi lo chất lượng "vàng thau"
Với mức thu phổ biến 200.000 đồng/tháng/học sinh cho hoạt động học tiếng Anh qua phần mềm bổ trợ, doanh thu của doanh nghiệp tại mỗi điểm trường là con số cực kỳ hấp dẫn. Tuy nhiên, khảo sát thực tế cho thấy một nghịch lý: Nhiều phụ huynh vẫn mơ hồ về việc con em mình thực sự học được gì từ những phần mềm này.
Dù được gắn mác là "tự nguyện", nhưng do lịch học được lồng ghép trực tiếp vào thời khóa biểu 2 buổi/ngày, phụ huynh gần như không có sự lựa chọn nào khác ngoài việc đóng tiền để con không bị "ra rìa" trong giờ học. Câu hỏi đặt ra là: Đại Việt Star đang sử dụng công nghệ của đơn vị nào? Bản quyền phần mềm có được kiểm định bởi các cơ quan chuyên môn về tính sư phạm hay chỉ là những ứng dụng mang tính hình thức để "hợp thức hóa" việc thu tiền?
Bên cạnh những con số tài chính khô khốc, chất lượng giáo viên nước ngoài vẫn đang là một "ẩn số" đầy ma mị. Khi các trường như TH Hoàng Văn Thụ chuyển tới 80% nguồn thu trực tiếp vào túi doanh nghiệp, phụ huynh có quyền đặt ra một câu hỏi nghiệt ngã: Với dòng tiền tỷ đổ về, con em họ đang được thụ hưởng tri thức từ những chuyên gia sư phạm quốc tế thực thụ.
Lỗi quy trình hay lời giải đáp còn bỏ ngỏ?
Trách nhiệm giám sát của Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM cùng các cơ quan hữu trách trước thực trạng này đang trở thành tâm điểm chú ý của dư luận. Chúng ta đã có Thông tư 09/2024/TT-BGDĐT hành lang pháp lý rành mạch nhất hiện nay về nghĩa vụ công khai tài chính trong giáo dục. Luật định đã nêu rõ: trước ngày 30/6 hàng năm, mọi cơ cấu thu chi, từ tiền lương đến các hợp đồng kinh tế với bên ngoài, đều phải được minh định dưới ánh sáng của báo cáo thường niên.
Thông tư 09/2024/TT-BGDĐT quy định về công khai trong hoạt động của các cơ sở giáo dục thuộc hệ thống giáo dục quốc dân có hiệu lực từ ngày 19/07/2024 quy định trước ngày 30/6 hàng năm, cơ sở giáo dục phải công khai báo cáo thường niên.
Theo quy định tại Điều 5 về Thu, chi tài chính nêu rõ cơ sở giáo dục phải công khai trong báo cáo thường niên:
1. Tình hình tài chính của cơ sở giáo dục trong năm tài chính trước liền kề thời điểm báo cáo theo quy định pháp luật, trong đó có cơ cấu các khoản thu, chi hoạt động như sau:
a) Các khoản thu phân theo: Nguồn kinh phí (ngân sách nhà nước, hỗ trợ của nhà đầu tư; học phí, lệ phí và các khoản thu khác từ người học; kinh phí tài trợ và hợp đồng với bên ngoài; nguồn thu khác) và loại hoạt động (giáo dục và đào tạo; khoa học và công nghệ; hoạt động khác);
b) Các khoản chi phân theo: Chi tiền lương và thu nhập (lương, phụ cấp, lương tăng thêm và các khoản chi khác có tính chất như lương cho giáo viên, giảng viên, cán bộ quản lý, nhân viên,…); chi cơ sở vật chất và dịch vụ (chi mua sắm, duy tu sửa chữa, bảo dưỡng và vận hành cơ sở vật chất, trang thiết bị, thuê mướn các dịch vụ phục vụ trực tiếp cho hoạt động giáo dục, đào tạo, nghiên cứu, phát triển đội ngũ,…); chi hỗ trợ người học (học bổng, trợ cấp, hỗ trợ sinh hoạt, hoạt động phong trào, thi đua, khen thưởng,…); chi khác.
2. Các khoản thu và mức thu đối với người học, bao gồm: học phí, lệ phí, tất cả các khoản thu và mức thu ngoài học phí, lệ phí (nếu có) trong năm học và dự kiến cho từng năm học tiếp theo của cấp học hoặc khóa học của cơ sở giáo dục trước khi tuyển sinh, dự tuyển.
3. Chính sách và kết quả thực hiện chính sách hằng năm về trợ cấp và miễn, giảm học phí, học bổng đối với người học.
4. Số dư các quỹ theo quy định, kể cả quỹ đặc thù (nếu có).
5. Các nội dung công khai tài chính khác thực hiện theo quy định của pháp luật về tài chính, ngân sách, kế toán, kiểm toán, dân chủ cơ sở.
Trước thời điểm Thông tư 09 có hiệu lực, cơ sở giáo dục thực hiện công khai theo Thông tư 36/2017/TT-BGDĐT. Thông tư này cũng quy định cơ sở giáo dục cần công khai các khoản thu chi.
Thế nhưng, một dấu hỏi lớn đang đặt ra: Tại sao trước sự bành trướng của mô hình Đại Việt Star, các chế tài kiểm tra thực tế dường như vẫn chưa cho thấy hiệu lực tương xứng?
Phải chăng sự minh bạch đang gặp những rào cản vô hình trước các mối quan hệ "cộng sinh" vốn đã bén rễ sâu trong học đường? Khi một kịch bản trúng thầu mang tính "độc vị" lặp đi lặp lại công khai mà chưa thấy sự vào cuộc quyết liệt từ đơn vị chủ quản, đó không chỉ là vấn đề về quản lý đơn thuần, mà còn là một phép thử đối với tính nghiêm minh của kỷ cương hành chính tại đô thị lớn nhất cả nước.
Khi đồng tiền mồ hôi nước mắt của phụ huynh đang chảy vào một ma trận "tận thu" với danh nghĩa xã hội hóa, sự im lặng của những người cầm cân nảy mực không thể được xem là trạng thái trung dung; đó là sự thiếu vắng trách nhiệm giải trình trước các bậc phụ huynh.
Liệu đằng sau những "cú bắt tay" trị giá hàng chục tỷ đồng này là một hệ thống quản lý đang lỗi nhịp trước sự tinh vi của doanh nghiệp, hay thực chất là một ma trận lợi ích đã đủ sức "vô hiệu hóa" các quy định pháp lý, biến những văn bản của Bộ Giáo dục thành những quy tắc nằm trên giấy?
